Việc UBND thành phố Hà Nội ban hành Khung kiến trúc số thành phố Hà Nội (Phiên bản 1.0) không chỉ là bước hoàn thiện hạ tầng công nghệ mà còn đặt nền móng cho một mô hình quản trị mới, dựa trên dữ liệu và AI.
Chuyển đổi từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực
Khung kiến trúc số được xây dựng nhằm đáp ứng tiến trình triển khai đồng bộ mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo tinh thần các nghị quyết của Trung ương và Thành phố.
Điểm nổi bật của Khung kiến trúc số là định hướng phát triển theo mô hình kiến trúc số thế hệ mới (Gen 4), lấy dữ liệu làm trung tâm. Dữ liệu không còn là sản phẩm phụ của các phần mềm, mà được định vị là "tài sản chiến lược", là trung tâm của mọi quy trình nghiệp vụ. Dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, cho đến hệ thống thiết bị IoT và camera giám sát đều được hội tụ, chuẩn hóa tại Kho dữ liệu tập trung (Data Lakehouse) của Thành phố.
Thay vì quản lý dựa chủ yếu vào báo cáo và kinh nghiệm như trước đây, các hoạt động chỉ đạo, điều hành sẽ từng bước được hỗ trợ bởi hệ thống dữ liệu được thu thập, chuẩn hóa, chia sẻ và phân tích theo thời gian thực.
Nhờ phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trên môi trường số, giám sát theo thời gian thực, Thành phố tự tin giao quyền tự chủ, linh hoạt tối đa cho chính quyền cơ sở (xã, phường). Thành phố nắm giữ nền tảng dùng chung và giám sát kết quả; cấp nào quản lý đối tượng trong thực tiễn thì cấp đó chịu trách nhiệm làm sạch và cập nhật dữ liệu trên môi trường số.
Dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hệ thống cảm biến, thiết bị IoT và các nền tảng số sẽ được kết nối, tích hợp để hình thành nguồn dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý nhà nước. Đây là nền tảng để các cấp chính quyền đưa ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn và dựa trên các bằng chứng dữ liệu cụ thể.
AI - công cụ hỗ trợ ra quyết định trong quản trị hiện đại
Để phục vụ cho mô hình quản trị mới, cấu trúc hệ thống công nghệ của Thành phố được thiết kế đồng bộ theo 4 lớp liên thông: Lớp Hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung; Lớp Dữ liệu và nền tảng lõi; Lớp Ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; Lớp Kênh tương tác và đo lường hiệu quả.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Khung kiến trúc số Hà Nội là nguyên tắc "AI First" - ưu tiên tích hợp trí tuệ nhân tạo ngay từ giai đoạn thiết kế hệ thống.
Theo đó, AI không chỉ đóng vai trò hỗ trợ xử lý dữ liệu mà còn tham gia vào quá trình phân tích, dự báo xu hướng, mô phỏng kịch bản và đề xuất phương án xử lý cho các bài toán quản lý đô thị. Cùng với nền tảng dữ liệu tập trung, AI sẽ góp phần nâng cao năng lực dự báo và hỗ trợ ra quyết định trong các lĩnh vực như giao thông, y tế, giáo dục, môi trường, quản lý đô thị và cung cấp dịch vụ công.
Đáng chú ý, Khung kiến trúc số cũng đặt ra yêu cầu quản trị AI theo hướng minh bạch, có khả năng giải trình, bảo đảm an toàn và trách nhiệm trong quá trình vận hành. Các quyết định quản lý nhà nước có mức độ rủi ro cao vẫn phải do người có thẩm quyền xem xét và quyết định cuối cùng.
Việc ứng dụng AI đồng thời giúp giải phóng sức lao động, Bằng việc kiên quyết xóa bỏ các quy trình thủ công và áp dụng chiến lược "AI First", các tác vụ hành chính lặp đi lặp lại được tự động hóa. Điều này giúp cán bộ, công chức thoát khỏi công việc sự vụ hành chính lặp đi lặp lại, tạo điều kiện để tập trung nhiều hơn vào các nhiệm vụ phân tích, hoạch định chính sách và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Sơ đồ khái quát Khung kiến trúc số thành phố Hà Nội (phiên bản 1.0).
Hướng tới chính quyền số thông minh và lấy người dân làm trung tâm
Không chỉ tập trung vào công nghệ, Khung kiến trúc số Hà Nội còn nhấn mạnh mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Các nền tảng số dùng chung sẽ được xây dựng theo hướng liên thông, đồng bộ, hạn chế tình trạng phát triển manh mún, phân tán. Trong đó, ứng dụng iHanoi và VNeID được xác định là những kênh tương tác quan trọng giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp, giúp tiếp cận các dịch vụ công thuận tiện, minh bạch và nhất quán.
Bên cạnh đó, Thành phố cũng xác định an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ quá trình thiết kế, xây dựng và vận hành hệ thống số. Dữ liệu mở sẽ được thúc đẩy nhằm tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, phát triển các sản phẩm, dịch vụ số mới.
Việc ban hành Khung kiến trúc số thành phố Hà Nội không chỉ tạo cơ sở thống nhất cho các hoạt động chuyển đổi số của Thành phố mà còn thể hiện quyết tâm đổi mới mô hình quản trị theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và công nghệ số. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Hà Nội xây dựng hệ sinh thái số đồng bộ, hướng tới mục tiêu trở thành "Thành phố số phát triển" vào năm 2045, với chính quyền vận hành thông minh, minh bạch, hiệu quả và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.